MUZEUM MAZOWSZA ZACHODNIEGO W ŻYRARDOWIE
ul. Karola Dittricha 1, 96-300 Żyrardów
tel. (0-46) 855-41-79, 855-33-13, fax. 854-81-80

Idea utworzenia muzeum w Żyrardowie zrodziła się na początku XX wieku. Jej zwolennikiem i propagatorem był żyrardowski społecznik Józef Procner. Część jego zbiorów trafiła do utworzonego w 1961 roku Muzeum Historii Ruchu Robotniczego miasta Żyrardowa. Pierwszą ekspozycję otworzono w dniu 1 maja 1961 roku. Prezentowano na niej przede wszystkim muzealia związane z powstaniem zakładów włókienniczych, założeniem osady fabrycznej i historią Żyrardowa. W 1976 roku zmiany administracyjne wpłynęły na status i charakter działalności muzeum. Przyjęło ono nazwę Muzeum Okręgowego w Żyrardowie i swoim zasięgiem działania objęło województwo skierniewickie. Od tej pory merytorycznie podlegały mu muzea terenowe w Brzezinach, Rawie Mazowieckiej i Sochaczewie. Znalazło to między innymi swój wyraz w podejmowaniu badań terenowych, działaniach na rzecz ochrony zabytków i promowaniu kultury całego regionu. W 1983 roku z inicjatywy Muzeum w Żyrardowie oraz lokalnej społeczności utworzone zostało w Lipcach Reymontowskich Muzeum im. Władysława St. Reymonta jako zamiejscowy oddział żyrardowskiego muzeum. W 1991 roku Muzeum w Żyrardowie rozszerzyło swoją działalność o kolejny, tym razem miejscowy oddział - Gabinet Pisarza Pawła Hulki-Laskowskiego. W 1999 roku zmiany administracyjne w kraju spowodowały, iż muzeum przeszło pod zarząd Starostwa Powiatowego w Żyrardowie. Z dniem 30 czerwca 2000 roku muzeum zmieniło nazwę na Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie i przyjęło nowy statut.

Muzeum prezentuje następujące wystawy stałe (budynek główny):
- "Izba żyrardowska rodziny robotniczej z początku XX wieku". Wystawa zorganizowana została przy współudziale mieszkańców Żyrardowa, którzy ofiarowali większość eksponatów. Prezentuje ona wyposażenie wnętrza mieszkalnego na terenie osady fabrycznej z początku XX w.
- "Galeria prac Józefa Rapackiego"
W 1992 r. muzeum rozpoczęło kolekcjonowanie dzieł Józefa Rapackiego, malarza, który przez ponad 20 lat swojego życia tworzył w pobliskiej Olszance. Zwieńczeniem tych działań stało się udostępnienie zwiedzającym w 1997 r. stałej ekspozycji prac Rapackiego. Prezentowanych jest na niej 30 obiektów, na które składają się obrazy olejne, akwarele, pastele, grafiki. Najcenniejsze z nich to pejzaże: "Pejzaż z kaczeńcami" z 1928 r., "Ścieżka w lesie" z 1913 r., "Pejzaż jesienny z brzozami" z 1923 r., "W cieniu brzóz" z 1921 r.

wystawa objazdowa:
- "Polskie siły zbrojne na frontach II wojny światowej"
Gminny Dom Kultury w Puszczy Mariańskiej, Miejska Biblioteka Publiczna w Żyrardowie, Miejski Ośrodek Kultury w Mszczonowie.

wystawy poza siedzibą:
- "Zygmunt Wiśniewski - pastele" BWA w Bydgoszczy (01.09.2000)
- "Reymontowskie pory roku" Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu (16.10.2000)
- "Tadeusz Łapiński - malarstwo i grafika" Galeria "ESTA" w Gliwicach (28.10.2000)

Kolekcje wiodące.
Muzeum gromadzi pamiątki historyczne, archiwalia, fotografie i przedmioty związane z przeszłością zakładów włókienniczych i osady fabrycznej. Kolekcja prac Józefa Rapackiego - malarza związanego z tym regionem.

Oferta oświatowa:
Do stałych form działalności oświatowej prowadzonej przez muzeum należą lekcje muzealne i prelekcje dla młodzieży szkolnej. Tematy prelekcji:
- "Działalność kulturalno-oświatowa Pawła Hulki-Laskowskiego i jego rodziny" (Elżbieta Sowińska)
- "Dorobek literacki, translatorski i publicystyczny Pawła Hulki-Laskowskiego" (Elżbieta Sowińska)
- "Mój Żyrardów" - wspomnienia Pawła Hulki-Laskowskiego o dawnym Żyrardowie (Elżbieta Sowińska)
- "Kultura ludowa Lipiec Reymontowskich i jej odzwierciedlenie w powieści "Chłopi" Wł. St. Reymonta" (Barbara Rzeczycka)
- "Codzienność i odświętność w życiu mieszkańców osady fabrycznej w Żyrardowie" (Barbara Rzeczycka)
- "Kubizm - Pablo Picasso" (Barbara Bartkowicz)
- "Obrzędy i wierzenia mieszkańców starożytnego Egiptu" (Barbara Bartkowicz)
- "Pałace i dwory okolic Żyrardowa" (Barbara Bartkowicz)
- "Rola fabryki w powstaniu osady i miasta Żyrardowa" (Krzysztof Zwoliński)
- "Kultura i oświata w dawnym Żyrardowie" (Maryla Pudełek)
Z inicjatywy i przy współudziale muzeum organizowane są liczne konkursy z zakresu wiedzy historycznej o Żyrardowie, historycznego świadectwa mniejszości narodowych w Żyrardowie, a także konkursy fotograficzne, plastyczne, folkloru i sztuki ludowej.

Pracownicy naukowi muzeum udzielają systematycznie konsultacji osobom zainteresowanym historią zakładów i miasta, oraz życiem kulturalnym i społecznym Żyrardowa. Wśród osób korzystających z tych konsultacji szczególnie liczną grupę stanowią uczniowie szkół żyrardowskich, studenci i naukowcy.
Inną formą działalności kulturalnej muzeum są spotkania z ciekawymi ludźmi - artystami, literatami, podróżnikami. Tradycją stało się organizowanie w muzeum koncertów muzyki klasycznej w wykonaniu solistów i zespołów kameralnych, a w sezonie letnim koncertów muzyki rozrywkowej i form teatralnych na tarasie muzeum.
Pracownicy muzeum, odpowiadając na zapotrzebowanie miejscowych szkół, prowadzą prelekcje połączone z pokazem filmów wideo z dziedziny geografii, przyrody, teorii filmu i sztuki.


Działalność naukowa:
Najważniejsze zainteresowania badawcze muzeum można podzielić na trzy zasadnicze części: problematyka historyczno-biograficzna, historia Żyrardowa i jego przemysłu, oraz problematyka etnograficzna Żyrardowa i Lipiec Reymontowskich. Badania biograficzne odnoszą się przede wszystkim do takich postaci jak: Filip de Girard, Paweł Hulka-Laskowski, Karol Marczak. Ostatnio, dzięki kontaktom zagranicznym, rozpoczęto badania nad biografią Szkota - Thomasa Garviego. Spośród tematów dotyczących historii Żyrardowa należy wymienić: historię fabryki wyrobów lnianych, modelowy układ urbanistyczny przemysłowego Żyrardowa, historię Armii Krajowej Obwodu "Bażant". Rozszerzając zasięg zainteresowań badawczych poza miasto, pracownicy muzeum zajęli się historią obszaru Puszczy Kampinoskiej po 1914 roku oraz tematem "Cudzoziemcy i ich rola w kształtowaniu żyrardowskiej osady fabrycznej i rozwoju zakładów włókienniczych: w tym "Losy Szkotów w Żyrardowie i na ziemiach polskich".

Warsztaty, seminaria, sympozja:
Od 1993 roku Muzeum jest organizatorem corocznych warsztatów plastycznych dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, prowadzonych przez Zygmunta Wiśniewskiego - profesora z Cambridge.
Seminaria:
- "Władysław St. Reymont w 75-tą rocznicę śmierci" (26.09.2000, Pułtusk). Organizatorzy: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku, Ogólnopolski Komitet Obchodów Roku Reymontowskiego. Referat: dr J. Naziębło "Tradycje reymontowskie w świadomości mieszkańców Lipiec“
- Zjazd pisarzy, działaczy i twórców ludowych (28.10.2000, Lipce Reymontowskie). Organizatorzy: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza w Warszawie, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie, Komitet Organizacyjny Obchodów Roku Reymontowskiego. Referat: dr J. Naziębło "Reymont w życiu kulturalnym społeczności Lipiec Reymontowskich".

Wydawnictwa, publikacje, katalogi:
Od 1992 roku Muzeum wydaje we własnym zakresie Żyrardowski Rocznik Muzealny. Na jego treść składają się artykuły o tematyce historycznej, etnograficznej, religioznawczej i technicznej, przygotowywane zarówno przez pracowników muzeum jak i innych autorów, oraz opracowania katalogów naukowych zbiorów, m.in. działu ikonografii. Wydano również przewodnik po stałej galerii prac Józefa Rapackiego. Z okazji jubileuszu 35-lecia muzeum wydano katalog "Muzeum Okręgowe 1961-1996" omawiający historię powstania, zbiory oraz zakres i formy działalności placówki. Muzeum wydaje również z okazji organizowania wystaw stałych i czasowych informatory i foldery.
Opublikowano m.in.:
- katalogi wystaw: "Tadeusz Łapiński. Grafika, akwarele", "Tadeusz Łapiński. Reminiscencje", "Eugeniusz Geno-Małkowski. Malarstwo. Kosmos niezamierzony", "Maciej Modzelewski. Malarstwo, grafika, rysunek", "Józef Rapacki. Malarstwo, rysunek, grafika.", "Marian Schmidt. Fotografie.", "Profesorowie Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Maryland w USA", "Henryk Feilhauer. Grafika - małe formy", "Zygmunt Wiśniewski. Pastele", "Artur Krajewski. Malarstwo, rysunek", "Roman Żygulski. Litografie", "Jacek Malczewski. Malarstwo Młodej Polski", "Witold Danilkiewicz. Impresje z dalekiej Północy", "Z życia kulturalnego w dawnym Żyrardowie", "Magia Czarnej Afryki", "Lipce Reymontowskie - Rok Reymontowski".
- informatory: "Filip de Girard", "Mieszkańcy Żyrardowa na starej fotografii", "Tradycje lipieckie", "Muzea woj. skierniewickiego".
- wydawnictwa: "Muzeum w Żyrardowie 1961-1991", "Zabytki architektury woj. skierniewickiego", "Żyrardów", "Bolimowski Park Krajobrazowy", "Międzymuzealne badania etnograficzne", "Paweł Hulka-Laskowski", "Z dziejów żyrardowskiej straży pożarnej 1884-1984", "Piękno użyteczne czy piękno ginące", "Muzea na Mazowszu".

GABINET PISARZA PAWŁA HULKI-LASKOWSKIEGO - Oddział Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.
Muzeum w Żyrardowie w dniu 2 maja 1991 roku otworzyło nowy oddział - Gabinet Pisarza Pawła Hulki-Laskowskiego. Mieści się on w pomieszczeniach zajmowanych wiele lat przez pisarza, a następnie jego rodzinę.
Paweł Hulka-Laskowski urodził się w Żyrardowie 25 czerwca 1881 roku, w rodzinie czeskich ewangelików, i był związany z Żyrardowem przez całe życie. Tutaj rozpoczął swoją bogatą działalność pisarską i społeczną. Prowadził wykłady i kursy dla robotników, brał czynny udział w pracach "Klubu Robotniczego" i Stowarzyszenia "Samokształcenie". W dwudziestolecie międzywojennym zainicjował szeroką kampanię prasową przeciwko bezrobociu i biedzie robotników Żyrardowa. Jednocześnie pisał nowe powieści, tłumaczył literaturę obcą. Bardziej znane utwory z tego okresu to powieści "Porucznik Regier", "Mój Żyrardów", antologia "Pięć wieków herezji". Tłumaczenia Pawła Hulki-Laskowskiego to dzieła pisarzy czeskich, francuskich, angielskich i rosyjskich. Najbardziej znany przekład to "Przygody dzielnego wojaka Szwejka" J. Haška, "Podróże Guliwera" J. Swifta oraz cykl powieści Jamesa F. Coopera.
Otwarta dzięki staraniom muzeum ekspozycja składa się z dwóch części:
- biograficznej, przygotowanej przy współpracy z Biblioteką Uniwersytetu Łódzkiego,
- oraz odtworzonego wnętrza gabinetu pisarza.
Część pierwsza zawiera materiały archiwalne, fotografie ilustrujące życiorys pisarza, jego działalność literacką i społeczną. Zaprezentowano również wybór czasopism, z którymi współpracował, tłumaczenia i prace własne, łącznie z rękopisami (notatki, fragmenty odczytów). Wyposażenie miejsca pracy pisarza stanowią oryginalne pamiątki, zakupione od rodziny Pawła Hulki-Laskowskiego. Bogaty księgozbiór, na który składają się różnorodne słowniki, encyklopedie i literatura piękna, wzbogacają liczne książki z dedykacjami, m.in. Gustawa Morcinka, Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Meble, obrazy, fotografie rodzinne, porcelana podkreślają prywatny charakter wnętrza.


MUZEUM MAZOWSZA ZACHODNIEGO w Żyrardowie
ul. Karola Dittricha 1, 96-300 Żyrardów
tel. (0-46) 855-41-79, 855-33-13, fax. 854-81-80
e-mail:muzeum@zabytki.pl

Godziny pracy muzeum:
wtorki czwartki, piątki: 9.00-16.00
środy: 9.00-17.00
soboty, niedziedziele: 11.00-17.00
Dojazd: autobusami MZK z dworca PKS i PKP

ODDZIAŁY MUZEUM:

Gabinet Pisarza Pawła Hulki-Laskowskiego
ul. G. Narutowicza 34, 96-300 Żyraradów
tel. (0-46) 855-27-13
Godziny pracy muzeum:
wtorki, czwartki: 10.00-14.00

Muzeum im. Władysława St. Reymonta w Lipcach Reymontowskich
ul. Wiatraczna 10, 96-127 Lipce Reymontowskie
tel. (0-46) 831-61-12
Godziny pracy muzeum:
od wtorku do piątku: 9.00-14.00
soboty, niedziele: 10.00-15.00

Dyrekcja i opiekunowie działów:
Dr Jerzy Naziębło - dyrektor
Dr Krzysztof Zwoliński - dział historii
Mgr Barbara Rzeczycka - dział etnografii
Mgr Barbara Bartkowicz - dział sztuki
Maryla Pudełek - dział ikonografii
Elżbieta Sowińska - oddział Gabinet Pisarza Pawła Hulki-Laskowskiego
Mgr Zbigniew Nagiełło - kierownik oddziału - Muzeum im. Wł. St. Reymonta w Lipcach Reymontowskich


Z A P R A S Z A M Y !


Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych