MUZEUM ETNOGRAFICZNE W TORUNIU
ul. Wały Gen. Sikorskiego 19, 87-100 Toruń
tel. (0-56) 622-80-91, fax. 622-89-44

Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu powstało w 1959 roku. Obecnie jest ono jedną z trzech największych placówek tego typu w Polsce (obok Warszawy i Krakowa). Jego założycielka Maria Znamierowska-Prüfferowa zrealizowała w Muzeum wielkie idee wileńskiej i krakowskiej etnografii, pobudziła regionalne inicjatywy rozwoju sztuki i rzemiosła wiejskiego. Jej gorący entuzjazm gromadzenia zabytków kultury ludowej pamiętają jeszcze do dzisiaj mieszkańcy odwiedzanych przez nią wsi.
Muzeum mieści się w zabytkowym arsenale z 1825 r., w nowym pawilonie z dwiema salami: wystawową i kinowo-widowiskową oraz w dawnym forcie z końca XIX wieku. Pomiędzy nimi na otwartej przestrzeni znajduje się amfiteatr. Magazyny demonstracyjne zbiorów i pracownie badawcze umieszczone są również w zabytkowych spichrzach gotyckich przy ul. Rabiańskiej 19 i 21.

Znacząca kolekcja muzealiów, zbiory archiwalne i biblioteczne, a także specjalistyczne pracownie, umożliwiają prowadzenie szeroko zakrojonych badań naukowych. Muzeum obejmuje swoją działalnością obszar całej Polski, w szczególności zaś gromadzi zabytki kultury wiejskiej z terenu Polski Północnej. Spośród ponad 55 tysięcy zebranych muzealiów wyróżnia się wielka ogólnopolska kolekcja dawnej i współczesnej ludowej sztuki sakralnej i dewocjonaliów, wycinanek (około 8700), malarstwa na szkle (Śląsk, Kaszuby, Podhale), ceramiki, tradycyjnej zabawki wiejskiej, zbiory folkloru muzycznego i słownego, duża kolekcja skrzyń wiannych i kufrów, oryginalne złotem wyszywane czepki kaszubskie, mycki warmińskie, czepce kujawskie i pałuckie, dywany dwuosnowowe, bogate zbiory kowalstwa, pożarnictwa, dawnych narzędzi rolniczych. Maria Znamierowska-Prüfferowa zgromadziła jedną z największych w Polsce kolekcję sieci i narzędzi rybackich, zwłaszcza cenny zespół narzędzi kolnych i szelek do wyciągania niewodu. Zbiory te prezentowane są na stałej wystawie "Tradycyjne rybołówstwo ludowe w Polsce".

W niewielkim przymuzealnym Parku Etnograficznym możemy oglądać wiejskie chałupy, zabudowania gospodarcze, remizę strażacką, kuźnię, młyn wodny i wiatrak, a także rybacką barkę mieszkalną. Obiekty te, pochodzące głównie z XVIII i XIX wieku, przeniesione zostały z terenów Kujaw, Kaszub Południowych, Borów Tucholskich, Kociewia oraz Ziemi Chełmińskiej i Dobrzyńskiej. Uzupełnieniem skansenowskiej ekspozycji trzech zagród wiejskich są tzw. obiekty małej architektury m. in. przybudówki, piwnice - ziemianki, studnie, gołębnik, przydomowe ogródki kwiatowe i warzywne, rozmaite płoty, a także krzyż i kapliczki przydrożne i przydomowe. Wyposażenie wnętrz poszczególnych budynków stanowią przedmioty codziennego użytku, odświętna odzież, nakrycia stołowe, wizerunki świętych, pamiątki uroczystości rodzinnych, odpustów, pielgrzymek, fotografie bliskich osób, papierowe kwiaty, pająki, zabawki dziecięce oraz żywe rośliny. Prezentowane są sprzęty i narzędzia używane w zajęciach domowych i gospodarskich, takich jak: uprawa ziemi, hodowla, pszczelarstwo, rybołówstwo, przygotowanie pożywienia, młynarstwo, olejarstwo, obróbka włókna, tkactwo, bednarstwo, kowalstwo. Z okazji świąt kościelnych czy uroczystości rodzinnych, wnętrza chałup zostają specjalnie przystrojone, również kapliczki zyskują odświętny wystrój.

Dużą popularnością cieszą się pokazy prac rzemieślników wiejskich: garncarza, kowala, koszykarza. Widowiska prezentujące wyrób drewnianych trepów, łyżek, powrozów, obróbkę lnu i tkactwo oraz demonstrowanie prac młynarskich i dawnych zajęć domowych: prania, maglowania, prasowania, dostarczają niezapomnianych wrażeń oglądającym. Na dwa doroczne kiermasze świąteczne przybywają twórcy ludowi z całej Polski m. in. rzeźbiarze, hafciarki, wycinankarki. Oferują oni w sprzedaży rzeźby ludowe, malarstwo na szkle, hafty, koronki, szmaciaki, ceramiczne ptaszki, drewniane bryczki i koniki, bibułowe kwiaty, wycinanki, dekoracje ze słomy, palmy wielkanocne niemal ze wszystkich regionów Polski. Organizowane przez Muzeum Etnograficzne różnorodne formy prezentacji folklorystycznych, widowiska obrzędowe, jasełka, zapusty, wesela regionalne oraz tańce i pieśni ludowe przyciągają liczne rzesze publiczności, mają już nawet swych stałych sympatyków. Muzeum przygotowuje również z własnych zbiorów wiele wystaw, cieszących się dużą popularnością w kraju i za granicą.

Efektem pracy Muzeum jest nie tylko uratowanie dla przyszłości zabytków i zanikających zjawisk kultury ludowej, ale także inspirowanie i ożywianie takich jej dziedzin jak: współczesna rzeźba ludowa o tematyce historycznej, tkactwo wielonicielnicowe, rekonstrukcja stroju kujawskiego i pałuckiego. Placówka toruńska włączyła się również w ogólnopolski program odtworzenia dawnych specjalności rzemieślniczych pod hasłem "Ginące zawody" w zakresie szkutnictwa, dekarstwa, złotolitego haftu kaszubskiego oraz kaszubskiego malarstwa na szkle.
Potwierdzeniem wysokiego poziomu przygotowywanych wystaw i zdarzeń muzealnych są liczne nagrody i wyróżnienia jakie Muzeum otrzymało (m. in. w 1995 r. za ekspozycję młynarstwa i w 1998 r. za XVIII Międzynarodowe Spotkania Kapel Ludowych z użyciem języka esperanto w ogólnopolskim konkursie "Na najciekawsze wydarzenie muzealne roku").

W oparciu o zgromadzone eksponaty w Muzeum realizowany jest szeroki program dydaktyczny dla szkół i przedszkoli (lekcje i spotkania muzealne). Specjaliści zatrudnieni w Muzeum udzielają konsultacji związanych tematycznie z profilem placówki. Prowadzona jest także systematyczne praca popularyzująca wartości kultury ludowej; organizowane są m. in. coroczne Międzynarodowe Spotkania Kapel Ludowych, cykliczne "Spotkania z folklorem", "Poranki u Damroki", "Inne kraje, inne ludy", kiermasze rękodzieła ludowego (bożonarodzeniowy i wielkanocny), plenerowe imprezy na zamówienie.

MUZEUM ETNOGRAFICZNE w Toruniu
ul. Wały Gen. Sikorskiego 19, 87-100 Toruń
tel. (0-56) 622-80-91, fax. 622-89-44


Z A P R A S Z A M Y !




Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych