MUZEUM HISTORII POLSKIEGO RUCHU LUDOWEGO W WARSZAWIE
ODDZIAŁ W SANDOMIERZU

Rynek 9, 27-600 Sandomierz
tel. (0-15) 832-21-41

Oddział Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Sandomierzu zostało powołane z dniem 1 maja 1985 roku. Placówkę zlokalizowano w budynku będącym własnością wojewódzkiego Komitetu ZSL w Tarnobrzegu przy ulicy 11-stego Listopada 1. Lokal o łącznej powierzchni 98 m kwadratowych dzięki staraniom i wytrwałości pierwszego kierownika Oddziału Stanisława Kosa został w niedługim czasie przystosowany do potrzeb muzeum. W dniu 12. 06. 85 roku powołano Radę Muzealną Oddziału, na czele której stanął mgr Zbigniew Nazimek (kurator Oświaty i Wychowania w Tarnobrzegu, wiceprezes WK ZSL).
Pomimo, że uroczyste otwarcie Oddziału nastąpiło dopiero 5 maja 1989 roku to już w trakcie swojego organizowania się Oddział był udostępniany zwiedzającym. Prezentowano wystawy czasowe w siedzibie Oddziału i w terenie. 1 stycznia 1990 roku przy Oddziale MHRPL w Sandomierzu rozpoczęły działalność trzy punkty muzealne:
- w Opatowie,
- Klimontowie,
- Janowie Lubelskim,
- w Staszowie (od marca 1991 r.).
Wymienione placówki otrzymały pomoc merytoryczną w zakresie wystawienniczym, oświatowym i administracyjnym spełniając ogromną rolę w popularyzowaniu idei MHRPL. Dzięki pozyskiwaniu cennych pamiątek po działaczach ludowych, organizowaniu interesujących wystaw i spotkań przyczyniły się do integracji środowisk lokalnych, co zaowocowało powstawaniem przy tych ośrodkach Towarzystw Przyjaciół Oddziału MHRPL.

Punkty Oddziału zakończyły swą działalność oficjalnie z dniem 31. 12. 93 roku, ale niektóre z nich (Opatów, Staszów) funkcjonowały nadal gromadząc dokumenty i udostępniając je dla zainteresowanych dziejami ruchu ludowego na tych terenach. W dniu 7 października 1992 roku nastąpiło zakończenie działalności Rady Muzealnej i powstało Towarzystwo Przyjaciół MHRPL w Sandomierzu, którego przewodniczącym został Stanisław Dobek. Towarzystwo od początku swego istnienia wspierało wszystkie działania Oddziału aktywnie uczestnicząc w organizowanych przez Oddział wystawach, kursach i spotkaniach. W 1997 roku placówka zmieniła swoją siedzibę i dzięki przychylności ówczesnych władz miasta i inicjatywie członków Towarzystwa Przyjaciół MHRPL w Sandomierzu przeniosła zbiory do nowych pomieszczeń przy ul. Rynek 9.
W ciągu 15 lat istnienia Oddziału MHRPL w Sandomierzu pozyskano dla placówki wiele wartościowych pamiątek. Oddział jest w posiadaniu kolekcji sztandarów, od chorągwi księcia Stanisława Stojałowskiego zaczynając a na współczesnych kończąc.
W zbiorach znajdują się:
- dokumenty dotyczące politycznej działalności organizacji chłopskich, obrazujące różnorodność i aktywność ruchu ludowego na tych terenach,
- prasa ludowa,
- archiwum naukowe, fotograficzne i dobrze zaopatrzona biblioteka sprzyjają studiom nad ruchem ludowym Ziemi Sandomierskiej.
W dorobku Oddziału w Sandomierzu znajduje się ponad 1239 muzealiów, 400 pozycji Archiwum Naukowego, 401 pozycji Archiwum Fotograficznego, 1349 woluminów. Cztery katalogi: magazynowy, rzeczowy, biblioteczny i kart naukowych są opracowywane na bieżąco w ramach funkcjonowania placówki. Oddział MHRPL w Sandomierzu do dnia 31 maja 2000 r. zwiedziło ok. 35 tysięcy osób. Placówka zorganizowała ponad 25 wystaw stałych i czasowych, z tego 10 w siedzibie Oddziału, 15 w terenie.
Od początku działalności prowadzone są lekcje muzealne dla młodzieży, kursy szkolenia i wykłady dla nauczycieli historii. Pracownicy zamieszczają artykuły w Rocznikach Historycznych MHRPL i są współautorami niektórych pozycji wydawanych przez MHRPL w Warszawie.

Oddział MHRPL w Sandomierzu od chwili powstania współpracował z władzami terenowymi ZSL, a po jego rozwiązaniu z PSL, organizując wiele wspólnych imprez i uczestnicząc w ważniejszych wydarzeniach stronnictwa. Współpracował również ze wszystkimi kulturalnymi instytucjami na terenie Sandomierza, Tarnobrzegu i okolic.
Oddział MHRPL ze swoimi zbiorami i działalnością w życiu kulturalnym i turystycznym Sandomierza znalazł swoje odrębne miejsce, wpisując się w karty miasta jako prężnie działająca placówka, przypominająca o wielkim znaczeniu ludowców w dziejach mijającego stulecia tego regionu.

9 czerwca 2000 roku w siedzibie Oddziału MHRPL w Sandomierzu otwarto wystawę "Z dziejów Patriotyzmu na Sandomierszczyźnie 1845-1945". Główny cel wystawy to pokazanie głębokiego patriotyzmu i poświęcenia dla dobra Ojczyzny mieszkańców Ziemi Sandomierskiej. Ekspozycja ma charakter wybitnie edukacyjny i skierowana jest do szerokiego grona odbiorców. Na stulecie, które stanowi ramy czasowe wystawy, przypadają takie doniosłe wydarzenia z naszej historii jak:
- działalność księdza Piotra Ściegiennego,
- wybuch i przebieg Powstania Styczniowego,
- lata 1905-1907 obfitujące w wystąpienia antyzaborcze,
- manifestacje i obchody świąt narodowych,
- okres I wojny światowej,
- walka o odzyskanie niepodległości (marsz legionów Piłsudskiego, działalność Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych i Naczelnego Komitetu Narodowego),
- lata międzywojenne (odbudowanie kraju ze zniszczeń, walki na froncie wschodnim, powstawanie towarzystw i organizacji, które kultywowały patriotyzm i umiłowanie tradycji, działalność uniwersytetów ludowych, szerzenie oświaty na wsi, narodziny idei regionalizmu),
- II wojna światowa (działalność Armii Krajowej, TON-u, Batalionów Chłopskich i Ludowego Związku Kobiet).
Prezentowane na wystawie obiekty pochodzą ze zbiorów:
- Muzeum Okręgowego w Sandomierzu,
- Oddziału Literackiego im. J Iwaszkiewicza w Sandomierzu,
- Muzeum Niepodległości w Warszawie,
- Muzeum Narodowego w Kielcach,
- Archiwum Państwowego w Kielcach i Oddziału w Sandomierzu,
- zbiorów prywatnych pani Ireny Szczepańskiej z Opatowa,
- własnych MHRPL w Warszawie i Oddziału MHRPL w Sandomierzu.

MUZEUM HISTORII POLSKIEGO RUCHU LUDOWEGO w Warszawie
- Oddział w Sandomierzu -

Rynek 9, 27-600 Sandomierz
tel. (0-15) 832-21-41

Muzeum czynne:
Od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00,
w sobotę i niedzielę - po wcześniejszym uzgodnieniu.



Z A P R A S Z A M Y !



Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych