PAŃSTWOWE MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU
ul. Więźniów Oświęcimia 20,
32-608 Oświęcim-Brzezinka
tel. (0-33) 43-20-22, fax. 43-19-34

Dział Historyczno-Badawczy Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau powstał w połowie lat pięćdziesiątych jako ośrodek badań nad historią KL Auschwitz. Do 1963 r. prace Działu koncentrowały się nad opracowaniem Kalendarza wydarzeń w obozie koncentracyjnym Oświęcim-Brzezinka autorstwa Danuty Czech, który był po raz pierwszy publikowany w odcinkach w Zeszytach Oświęcimskich w latach 1958-1963. Wydany w całości, poprawiony i uzupełniony Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz (ukazały się również za granicą wydanie niemieckie Kalendarium der Ereignisse im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1939-1945, Reinbek bei Hamburg 1989 i angielskie Auschwitz Chronicle 1939-1945, New York 1990) stanowi podstawowe kompendium wiedzy o obozie hitlerowskim Auschwitz.

W latach 1963-79 opracowano i opublikowano na łamach Zeszytów Oświęcimskich monografie około 30 podobozów - obozów filialnych KL Auschwitz. W latach 1980-95 prace badawcze Działu były skoncentrowane na monografii KL Auschwitz, która ukazała się w 1995 roku jako praca zbiorowa pod tytułem Auschwitz 1940-1945. Węzłowe zagadnienia z dziejów obozu, Oświęcim 1995. (wydanie niemieckie Auschwitz 1940-1945. Studien zur Geschichte des Konzentrations - und Vernichtungslagers Auschwitz, Oświęcim 1999).
Monografia licząca 5 tomów, zawiera prace, które jak określił jeden z recenzentów, prof. dr Czesław Łuczak, są "przysłowiową kopalnią wiadomości na temat obozu w Oświęcimiu i rozszerzają w sposób istotny naszą dotychczasową o nim wiedzę". Monografia stanowi podsumowanie dotychczasowych badań pracowników Działu oraz innych badaczy, których prace zostały w niej zamieszczone.

Oprócz wyżej wymienionych opublikowano inne prace, stanowiące istotny wkład w badania nad KL Auschwitz i upowszechnienie wiedzy o tym obozie:
- Zatrudnienie więźniów KL Auschwitz. Organizacja pracy i metody eksploatacji siły roboczej. Oświęcim 1981, ss.484, autor Franciszek Piper (w języku niemieckim Arbeitseinsatz der Hftlinge aus dem KL Auschwitz, Oświęcim 1995) (Recenzje: Jeńcy wojenni w niewoli Wehrmachtu, Łambinowicki Rocznik Muzealny nr 6 Opole 1983, s. 86-89; Przegląd Lekarski 1984, s. 38, 53).
- Ilu ludzi zginęło w KL Auschwitz. Liczba ofiar w świetle źródeł i badań 1945-1990. Oświęcim 1992. ss.221, autor Franciszek Piper (w języku niemieckim: Die Zahl der Opfer von Auschwitz. Aufgrund der Quellen und der Erträge der 1945 bis 1990, Oświęcim 1993) (Recenzja: Zygmunt Mańkowski, Zeszyty Majdanka t. XV, Lublin 1993 s. 248).
- Ewakuacja, likwidacja i wyzwolenie KL Auschwitz, Oświęcim 1982, ss. 367, autor Andrzej Strzelecki (w języku niemieckim Endphase des KL Auschwitz. Evakuierung, Liquidierung unf Befreiung des Lagers, Oświęcim 1995.
- Auschwitz. Nazistowski obóz śmierci. Oświęcim 1993, ss. 336. (wydanie w języku francuskim-1994, włoskim-1995, angielskim-1996 i niemieckim-1997). Praca zbiorowa. Jest to popularno-naukowa historia obozu.

Szereg prac pracowników naukowych Działu ukazało się za granicą: w USA, Izraelu, Niemczech, Francji, Czechach. Pracownicy Działu Historyczno-Badawczego oraz innych działów zajmujący się problematyką badawczą są współautorami dziesięciu rozdziałów wydanej przez Indiana University Press i United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie pracy zbiorowej o KL Auschwitz pt.: Anatomy of the Auschwitz Death Camp Bloomington and Indianapolis, wyd. I, 1994, wyd. II 1998, ss. 638, która jest obecnie najobszerniejszą wydaną na Zachodzie syntezą historii KL Auschwitz.

Aktualnie, zgodnie z przyjętymi perspektywicznymi kierunkami prac naukowo-badawczych, przewidującymi skoncentrowanie się na problematyce zagłady więźniów według różnych kryteriów określających tożsamość ofiar: według przynależności państwowej, narodowości, kategorii więźniarskiej, wyznań. Ponadto prowadzone są prace nad strukturą i funkcjonowaniem nie opracowanych dotąd jednostek organizacyjnych obozu.
Bieżąco opracowywane są następujące tematy badawcze:
- Deportacja i zagłada Polaków w KL Auschwitz (dr Franciszek Piper);
- Deportacja i zagłada Żydów z Polski w KL Auschwitz (dr Andrzej Strzelecki);
- Los kobiet w KL Auschwitz (mgr Irena Strzelecka);
- Los różnych grup dzieci w KL Auschwitz (mgr Helena Kubica);
- Księga Pamięci. Transporty Polaków z Warszawy do KL Auschwitz (w druku-praca zbiorowa);
- Księga Pamięci. Transporty Polaków z dystryktu krakowskiego do KL Auschwitz (praca zbiorowa);
- Strefa interesów obozu: powstanie, rozwój terytorialny, funkcje (dr Piotr Setkiewicz);
- Deportacja i zagłada mieszkańców Wielkopolski w KL Auschwitz (dr Adam Cyra);
- Świadkowie Jehowy w KL Auschwitz (mgr Teresa Wontor-Cichy);
- Duchowni chrześcijańscy w KL Auschwitz (mgr Teresa Wontor-Cichy).

Dział historyczno-badawczy liczy 4 pracowników z tytułem doktora, 3 magistrów i 2 pracowników pomocniczych. Prace Działu są koordynowane z pracami innych jednostek organizacyjnych Muzeum przez Kuratora do spraw naukowo-badawczych prof. dr Wacława Długoborskiego. Pracownicy Działu współpracują z innymi działami Muzeum w zakresie prac wystawienniczych (scenariusze wystaw), archiwalnych (gromadzenie źródeł, spisywanie i nagrywanie relacji świadków), dydaktycznych (wykłady na seminariach dla nauczycieli i w Studium Podyplomowym), wydawniczych (opiniowanie prac nadsyłanych do druku, opracowywanie nowych pozycji wydawniczych).

Inne informacje patrz Internet: www.auschwitz-muzeum.oświęcim.pl

Z A P R A S Z A M Y !



Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych