MUZEUM RZEMIOSŁA W KROŚNIE
ul. J. Piłsudskiego 17, 38-400 Krosno
tel./fax (0-13) 432-41-88, 432-69-68

Po trzyletniej przerwie spowodowanej remontami budynku, 6 lipca 2000 roku, z okazji jubileuszu 10-lecia istnienia, została uroczyście otwarta nowa, stała ekspozycja muzeum - "Dzieje rzemiosła Polski południowo-wschodniej". Wystawę tworzą dokumenty rzemieślnicze z okresu od XVIII do XX wieku oraz wyroby i narzędzia rzemiosła użytkowego z regionu południowo-wschodniej Polski, głównie z przełomu XIX i XX wieku. Celem prezentacji jest ukazanie bogatej tradycji krośnieńskiego rzemiosła oraz przypomnienie ludzi z nim związanych. O ile rzemiosło artystyczne zostało docenione, znajdując swoje miejsce w muzeach i galeriach, o tyle wyroby rzemiosła codziennego, wychodząc z użycia, często były niszczone lub wyrzucane. Zamiar organizatora wystawy polegał na ocaleniu od zapomnienia tych pięknych starych przedmiotów, które niektórym ludziom przypominają czasy dzieciństwa, a dla niektórych (zwłaszcza dla młodego pokolenia) mają niewątpliwie wartość poznawczą.

Ekspozycja obejmuje następujące działy: historia rzemiosła, krawiectwo, modniarstwo, tkactwo, szewstwo, rymarstwo, pszczelarstwo, rzemiosło spożywcze, stolarstwo i snycerstwo, fryzjerstwo, ludwisarstwo, zegarmistrzostwo, odlewnictwo, ślusarstwo i kowalstwo. Ideą muzeum jest upowszechnienie nowej formy zwiedzania przez umożliwienie bezpośredniego kontaktu ze zbiorami. Zwiedzający mogą dokładnie przyjrzeć się wszystkim przedmiotom. Szczególnie silnych wrażeń poznawczych i estetycznych doznają najmłodsi, dla których większość eksponatów ma zagadkowe przeznaczenie. Dzięki możliwości bezpośredniego dostępu do nich odwiedzający muzeum na trwałe zapamiętują fragmenty historii.

W SALI ARCHIWALNEJ zostały zaprezentowane dokumenty ukazujące etapy edukacji rzemieślniczej od ucznia, przez czeladnika aż do najwyższej godności - mistrza. Zgromadzone muzealia obrazują strukturę i znaczenie cechów oraz ich wpływ na funkcjonowanie i życie miasta. Podkreślają również zamożność znaczącej grupy dawnych krośnieńskich rzemieślników. O ich silnej pozycji wśród mieszkańców starego Krosna świadczy prezentowana lada cechowa - dużych rozmiarów skrzynia, kuta z żelaza, datowana na XVII wiek. Przechowywano w niej dokumenty, insygnia i pieniądze. Szczególnie cenna jest XVIII-wieczna księga Cechu Krawców w Krośnie, tzw. "Regestr ludzi zmarłych". Znajdują się w niej nazwiska rzemieślników zmarłych od 1590 roku z adnotacją, że przepisano je z dawnych ksiąg. Dowodzi to faktu kultywowania pamięci zmarłych braci przez organizacje cechowe.

W DZIALE RZEMIOSŁ drzewnych pokazano w większości narzędzia służące cieślom, stolarzom, snycerzom i rzeźbiarzom. Efektownie prezentuje się najliczniejszy zbiór różnych rozmiarów strugów - od największych strugów - spustów po drobne strugi z profilowanymi ostrzami, służące do wyrobu ozdobnych listew. Wśród eksponatów, które należą do podstawowego wyposażenia każdego warsztatu stolarskiego, jak piły, topory ciesielskie, cyrkle, znaczniki, dłuta czy świdry, ustawiono tokarnię z drewna, z pełnym wyposażeniem. Należała ona do Andrzeja Lenika - krośnieńskiego artysty rzeźbiarza, który w 1887 roku otworzył w Krośnie swoją pracownię. Jest to najcenniejszy eksponat w przedstawianym dziale.
Nie jest to jedyna atrakcja stałej wystawy Muzeum Rzemiosł. W pracowni modniarskiej panie mogą przymierzyć stare kapelusze, a w dawnym gabinecie fryzjerskim ufryzować włosy przemyślnymi przyrządami, przypominającymi raczej narzędzia tortur niż przedmioty służące do upiększania. W pracowni krawieckiej, wśród wykrojów i starych ubiorów, ustawiono stare maszyny do szycia, prasulce krawieckie oraz kolekcję żelazek.

W DZIALE TKACTWA zobaczyć można warsztat tkacki z XIX wieku, kołowrotki i narzędzia związane z obróbką lnu, przypominające dawną sławę krośnieńskich płócien. Zainteresowanie budzą eksponaty tzw. rzemiosł skórzanych - rymarstwa i szewstwa. Uprzęże końskie, pasy, janczary, szewskie kopyta, ręcznie robione buty to tylko nieliczne przykłady pokazanych wyrobów.
Prezentacja muzealna została także powiększona o wygospodarowane trzy sale wystawiennicze mieszczące się w dolnym parterze budynku. Znajduje się w nich ekspozycja rzemiosł ciężkich: - ludwisarstwa,
- odlewnictwa,
- zegarmistrzostwa,
- kowalstwa.

DZIAŁ ZEGARMISTRZOSTWA urządzony został ze szczególnym sentymentem, gdyż Muzeum Rzemiosła ma swoją siedzibę w budynku dawnej Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych, działającej w latach 1901-1938. Jej założycielem był Michał Mięsowicz, wybitny krośnieński rzemieślnik, vice-burmistrz miasta i starszy cechu w międzywojennym Krośnie. Można tu przyjrzeć się z bliska częściowo zrekonstruowanemu mechanizmowi zegara wieżowego średniego typu, a w zainscenizowanym zakładzie zegarmistrzowskim podziwiać stare wiszące zegary. Ponadto starano się odtworzyć kuźnię Michała Mięsowicza, w której odbywały się cięższe prace związane z wyrobem mechanizmów zegarów wieżowych. W jednej z sal dolnego parteru swoje miejsce znalazły eksponaty i archiwalia związane z Józefem Cisowskim oraz Tadeuszem Bochenkiem i Józefem Bochenkiem - rzemieślnikami, którzy przed 10 laty byli inicjatorami utworzenia Muzeum Rzemiosła w Krośnie.

Muzeum organizuje również wystawy czasowe, spotkania i inne imprezy artystyczne.
- W sierpniu odbyło się m.in. I Międzynarodowe Biennale Artystycznej Tkaniny Lnianej "Z krosna do Krosna", w którym brali udział artyści z Polski, Czech, Ukrainy, Niemiec, Słowacji, Węgier, Szwecji, Finlandii, Rosji. Organizatorzy chcieliby wprowadzić biennale na stałe do kalendarza europejskich wydarzeń artystycznych.

- We wrześniu muzeum zorganizowało sesję naukową Jubileusz Roku 2000.Świadkowie wiary. Słudzy Boży, Błogosławieni i Święci Archidiecezji przemyskiej. Sesja odbyła się 14 września w klasztorze oo. kapucynów w Krośnie. Muzeum również aktywnie włączyło się w obchody 100-lecia gimnazjum w Krośnie przygotowując okolicznościowe wydawnictwo.

- W grudniu 2000 roku muzeum zaplanowało I Ogólnopolskie Biennale Fotografii "Krosno 2000 - Miasto i ludzie". Kończy się pierwsze tysiąclecie historii Krosna, wkraczamy w XXI wiek ze świadomością, że zmiany - zwłaszcza ostatnich lat - tak bardzo zmieniają obraz miasta. Wolny rynek ze swoimi prawami powoduje, że architektoniczne szczegóły znikają pod reklamami piwa, papierosów... Nowe czasy wyciskają piętno na krośnieńskim Starym Mieście. To trzeba utrwalić. Celem tej imprezy jest nie tylko dokumentacja zmian zachodzących w wyglądzie miasta, lecz również uaktywnienie regionalnego środowiska osób fotografujących, co być może zaowocuje reaktywowaniem Krośnieńskiego Towarzystwa Fotograficznego. Obserwując świat przez obiektyw aparatu zauważa się szczegóły często niedostrzegane w codziennym pośpiechu. Poniższe, umowne hasła były przewodnikiem w doborze obiektów i tematów fotografii:
I. Architektura: epoki i style, nowe nakładane na stare, całość i detal.
II. Ludzie: ludzie i ich ślady działalności, architekci, gospodarze, właściciele, przechodnie, ... wandale?
"Krosno 2000 - Miasto i ludzie" jest organizowanym po raz pierwszy pod tą nazwą konkursem fotograficznym, który muzeum planuje przygotowywać co 2 lata. Za każdym razem temat będzie inny, chociaż zawsze dotyczący Krosna.

DZIAŁALNOŚĆ OŚWIATOWA
- oprowadzanie grup turystycznych po Zespole Staromiejskim. Opłata za przewodnika: 30 zł.
- prowadzenie lekcji muzealnych dla dzieci i młodzieży z przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjów, szkół średnich i innych zorganizowanych placówek oświatowo-wychowawczych. Tematyka lekcji obejmuje historię Krosna, dzieje lokalnego rzemiosła i elementy historii sztuki. Cykle zajęć dostosowane są do wieku uczestników, wzbogacone o możliwość bezpośredniego kontaktu z muzealiami. Lekcje są przeprowadzane z wykorzystaniem środków audiowizualnych i pomocy dydaktycznych. Zajęcia wymagają aktywnego uczestnictwa i cieszą się dużym zainteresowaniem dzieci, młodzieży i ich opiekunów (szczegółowy wykaz tematów lekcji dostępny jest w sekretariacie muzeum).
- organizacja regionalnego etapu Ogólnopolskiego Konkursu Plastycznego dla Dzieci i Młodzieży "Moja przygoda w muzeum" (maj-czerwiec)

DZIAŁALNOŚĆ WYDAWNICZA
Cykl zeszytów popularnonaukowych Biblioteka Krośnieńska:
Seria historia:
- A. Kosiek, Krośnieńskie Gimnazjum. Z dziejów starań o powstanie szkoły.
- E. Rączy, Ludność żydowska w Krośnie do 1919 roku.
- E. Rączy, Ludność żydowska w Krośnie 1919-1939.
- E. Rączy, Ludność żydowska w Krośnie 1939-1946.
- S. Fryc, Z dziejów klubu sportowego Krośnianka.
- S. Fryc, Z dziejów klubu sportowego Legia.
- J. Czajkowski, Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1901-1946.
- J. Czajkowski, Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1946-1995.

Seria zabytki:
- P. Łopatkiewicz, Średniowieczny kościół franciszkański w Krośnie Fundacje artystyczne Kamienieckich dla kościoła franciszkańskiego w Krośnie.
- P. Łopatkiewicz, Krośnieńska fara w wiekach średnich.
- P. Łopatkiewicz, Krośnieńska fara w epoce renesansu i manieryzmu.
- J. Ginalski, P. Łopatkiewicz, Mury obronne Krosna od XIV do XVIII wieku.
- M. Czuba, Kościół i klasztor oo. Kapucynów w Krośnie.

Seria biografie:
- K. Wronka, K. Laskoś, Obywatel Królewskiego Wolnego Miasta Krosna.
- M. Mięsowicz, J. Tulik, Świat wynalazków Jana Szczepanika.

Wydawnictwa związane z działalnością muzeum:
- Krosno. Przewodnik dla zwiedzających, pod red. Ewy Mańkowskiej.
- Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Przewodnik, oprac. Ewa Mańkowska.
- Kościół farny w Krośnie - pomnik kultury artystycznej miasta. Materiały z sesji naukowej, Krosno, listopad 1996.
- Kościół i klasztor franciszkański w Krośnie - przeszłość oraz dziedzictwo kulturowe. Materiały z sesji naukowej, Krosno, listopad, 1997.
- J. Zieliński, Historia karty pocztowej.

Opracowała Iwona Jurczyk

MUZEUM RZEMIOSŁA W Krośnie
ul. J. Piłsudskiego 17, 38-400 Krosno
tel./fax (0-13) 432-41-88, 432-69-68
Dyrektor: Ewa Mańkowska
inna strona www

Muzeum czynne:
- od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 15.00,
- w soboty od 10.00 do 14.30 - wstęp wolny
Ceny biletów: normalne 4 zł, ulgowe 2 zł, opłata za przewodnika - 5 zł


Z A P R A S Z A M Y !



Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych