MUZEUM WSI KIELECKIEJ W KIELCACH
ul. Jana Pawła II nr 6, 25-025 Kielce
tel. (0-41) 344-92-97, 344-50-06, fax 344-50-08

Siedzibą Muzeum Wsi Kieleckiej jest Dworek Laszczyków w Kielcach, położony przy ulicy Jana Pawła nr 6. Mieszczą się w nim biura Muzeum oraz sale wystawowe, w których urządzane są wystawy czasowe. Dworek leżący w obrębie Wzgórza Zamkowego wybudował w 1788 roku Jakub Jaworski - starosta kielecki, na placu wydzierżawionym od księdza dziekana Jerzego Dobrzyńskiego. Budynek należy do nielicznych, dobrze zachowanych na Kielecczyźnie przykładów architektury dworskiej typu miejskiego. Dworek drewniany, z centralnie umiejscowionym trzonem kominowym, w tylnej części murowany, nakryty czterospadowym, gontowym dachem łamanym. Działkę na której stoi obiekt odgradza od ulicy zabytkowe drewniane ogrodzenie, zwieńczone gontowym daszkiem. Nazwa dworu pochodzi od rodziny Laszczyków, w której posiadaniu obiekt znajdował się w latach 1911-73.
Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach powstało w 1977 roku, jako instytucja powołana do ochrony tradycyjnego budownictwa ludowego i kultury materialnej dawnej wsi. W 1997 roku obchodziliśmy uroczyście 20 rocznicę powstania. Merytoryczne i organizacyjne założenia skansenu w Tokarni opracował wybitny znawca tradycyjnej kultury ludowej prof. dr hab. Roman Reinfuss z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Teren Parku Etnograficznego w Tokarni (o powierzchni 65 ha) podzielono na sześć sektorów, gromadzących najcenniejsze z zachowanych obiektów zabytkowego budownictwa wiejskiego, małomiasteczkowego i dworskiego. Są to sektory budownictwa:
- terenów wyżynnych,
- nadwiślańskiego,
- terenów lessowych,
- małomiasteczkowego,
- dworskiego.

Działalność penetracyjna i naukowo-badawcza MWK obejmuje szeroko rozumianą Kielecczyznę, Góry Świętokrzyskie, część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Nieckę Nidziańską, Wyżynę Sandomierską. Ekspozycje stałe udostępniane na terenie skansenu, prezentują dawne budownictwo gospodarcze oraz mieszkalne. Dla przeniesionych na teren skansenu obiektów sporządza się (oparte na badaniach archiwalnych oraz terenowych) scenariusze, będące podstawą do odtwarzania dziewiętnastowiecznych wnętrz mieszkalnych, (wiejskich i małomiasteczkowych) warsztatów rzemieślniczych itp. Zwiedzający oprócz dawnej architektury drewnianej mają okazję zapoznać się ze zdobnictwem wnętrz, tradycyjnymi wiejskimi rzemiosłami oraz zajęciami poza rolniczymi ludności wiejskiej. Wszystko to w ramach stałej ekspozycji na terenie skansenu. W prawie w każdej z chałup, prezentuje się inne rzemiosło charakterystyczne dla przebadanych wsi czy regionów. Odtwarzaniu podlegają również kształty zagród, ogrodzenia, elementy układu przestrzennego wsi, tradycyjne formy zieleni i mała architektura.
W obiektach można obejrzeć warsztaty rzemieślnicze: szewca, plecionkarza, krawcowej, gonciarza, stolarza, wnętrze chałupy zielarki wiejskiej, małomiasteczkowej apteki z przełomu wieków, sklepiku a także dworu z II połowy XIX w. Oddzielną zagrodę zajmuje unikatowa w Polsce ekspozycja rzeźb Jana Bernasiewicza z Jaworzni. Obecnie wzniesiono w skansenie 28 (z planowanych 80) zabytków budownictwa drewnianego, plus trzy obiekty małej architektury.

Spośród stałych wystaw wnętrz prezentowanych w skansenie należy wymienić:
- ekspozycję pt. "Apteka w XIX-wiecznym miasteczku", rekonstrukcję wyposażenia wnętrz sklepiku (lata 30-te XX w.) i pracowni krawieckiej (lata 30-te) w organistówce z Bielin;
- wnętrza mieszkalne i warsztat pracy szewca małomiasteczkowego (w chałupie z Daleszyc);
- najbogatszą w Polsce kolekcję rzeźb Jana Bernasiewicza z Jaworzni na wystawie "Ocalić od zapomnienia. Jan Bernasiewicz twórca Ogrodu Rzeźb" (w zagrodzie z Bukowskiej Woli);
- wnętrza średniozamożnego dworu szlacheckiego z II poł. XIX w. (we dworze z Suchedniowa);
- chłopskie wnętrza mieszkalne z regionu świętokrzyskiego z warsztatami rzemieślników wiejskich, warsztat plecionkarza (w chałupie z Sukowa), warsztat wytwórcy gontów (w chałupie z Bielin);
- wnętrze chaty zielarki (w chałupie z Bronkowic);
- włościańskie wnętrze mieszkalne z terenu Wyżyny Krakowsko - Częstochowskiej (chałupa ze Ślęzan), w chałupie z Rokitna odtworzono warsztat wiejskiego stolarza;
- wnętrza: wiatraka z Grzmucina (młyn wietrzny typu paltrak), studni gromadzkiej na kierat konny z Gór Pińczowskich;
- wnętrza ubogo wyposażonych chałup z Wyżyny Sandomierskiej - chałupa z Chrobrza i Świątnik (chata tkacza);
- zabytkowa kuźnia z Radoski z warsztatem pracy wiejskiego kowala.


Poza wyżej wymienionymi stałymi wystawami, Muzeum Wsi Kieleckiej posiada wyposażoną i udostępnioną do zwiedzania "Zagrodę Czernikiewiczów", zachowaną "in situ" w Bodzentynie (ul. 3 Maja 13), a także osiemnastowieczny Dwór Laszczyków w Kielcach ul. Jana Pawła II nr 6, gdzie prezentuje się tematyczne ekspozycje zmienne. Opieką Muzeum objęto także punkty etnograficzne "in situ" w Kakoninie (chałupa) i Szwarszowicach (wiatrak).

W roku 1999 Muzeum Wsi Kieleckiej przejęło opiekę nad "Pomnikiem Mauzoleum w Michniowie" upamiętniającym męczeństwo mieszkańców Michniowa oraz ponad 817 polskich wsi, spacyfikowanych przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. W budynku Domu Pamięci Narodowej można zwiedzać stałą ekspozycję pt. "Gdy płonęły Niebo i Ziemia" przygotowaną przez pracowników Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie. Wystawa prezentuje dokumenty, fotografie i fakty związane ze słynną Pacyfikacją Michniowską (12 lipca 1943 r.), w której męczeńską śmierć - przez rozstrzelanie bądz spalenie żywcem - poniosło dwustu trzech mieszkańców Michniowa. Warstwę faktograficzną ekspozycji wzbogacono informacjami i faktami na temat zbrodni Wehrmachtu i SS popełnionymi na terenie Polski w latach 1939-45. Od 13 lipca 2000 r. otwarto w Michniowie wystawę czasową pt. "Bataliony Chłopskie w 60 rocznicę ich powstania", przygotowaną ze zbiorów Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie.
Rokrocznie Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach organizuje trzy duże, cykliczne imprezy folklorystyczne na terenie skansenu: w pierwszą niedzielę czerwca "Wytopki Ołowiu" oraz we wrześniu "Dożynki" i imprezę zamykającą sezon turystyczny pn. "Niedziela w Skansenie".

KOLEKCJE WIODĄCE.
Muzeum Wsi Kieleckiej, gromadzi eksponaty z szeroko rozumianego zakresu kultury materialnej dziewiętnastowiecznej wsi, małego miasteczka i dworu. Zbierane są narzędzia i kompletne warsztaty rzemieślnicze, meble, ceramika, zabytkowe środki transportu, narzędzia i maszyny rolnicze (zarówno tradycyjne, jak i produkcji fabrycznej), sztuka ludowa, plastyka obrzędowa, tkaniny i stroje ludowe, wyroby tradycyjnego rzemiosła wiejskiego itp. Większość eksponatów gromadzona jest pod kątem wyposażenia zabytkowych obiektów przenoszonych na teren skansenu. Charakter kolekcji w miarę zwartej noszą w naszych zbiorach.
Największa w Polsce, kolekcja rzeźb Jana Bernasiewicza, znanego w całym kraju rzeźbiarza ludowego z Jaworzni-Gniewce. Kolekcja liczy około 400 eksponatów, z czego część w trakcie katalogowania. Oprócz tego w posiadaniu MWK znajduje się pokaźny zbiór pism i tekstów pozostawionych po sobie przez Jana Barnasiewicza.
II Kolekcja obrazów religijnych - obejmuje oleodruki, obrazy na płótnie, papierze, szkle (stosunkowo nieliczne), obrazy gipsaturowe z warsztatów dziewiętnastowiecznych. Tematyka maryjna, chrystologiczna i dotycząca kultu świętych. W kolekcji znajduje się ponadto 30 prac Marianny Wiśnios - najwybitniejszej malarki ludowej regionu świętokrzyskiego i obrazy Tadeusza Żaka.

DZIAŁALNOŚĆ OŚWIATOWA
Oferta oświatowa Muzeum Wsi Kieleckiej obejmuje kolekcje muzealne związane z tematyką wystaw czasowych prezentowanych w Dworku Leszczyków i na terenie Parku Etnograficznego w Tokarni. Tematyka obejmuje głównie rzemiosła ludowe oraz kulturę materialną wsi kieleckiej i świętokrzyskiej. W ramach działalności oświatowej pracownicy muzeum odzielają konsultacji zespołom folklorystycznym, prowadzą szkolenia dla przewodników PTTK, a także biorą udział w pracach jury przeglądów zespołów folklorystycznych i obrzędowych, konkursów sztuki ludowej itp.

DYREKCJA I KURATORZY DZIAŁÓW
Dyrektorem Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach jest od początku istnienia MWK, mgr Andrzej Szura (etnograf), muzeum posiada kierowników działów:
- Park Etnograficzny w Tokarni - starszy mistrz budowlany Wojciech Marynia (technik budowlany)
- Dział Kultury Materialnej - Zdzisław Toporek (etnograf).

DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA
W ramach statutowej działalności muzeum, prowadzone są badania naukowe nad tradycyjnym budownictwem drewnianym regionu świętokrzyskiego i kieleckiego. Obejmują one dokumentacje, inwentaryzacje i opracowania na temat najcenniejszych obiektów architektury wiejskiej, małomiasteczkowej i dworskiej. Na podstawie badań terenowych sporządzone są scenariusze wnętrz zabytkowych obiektów przenoszonych do skansenu. Oprócz tego pracownicy merytoryczni MWK prowadzą badania na temat:
- budownictwa kamiennego na kielecczyźnie (mgr Małgorzata Imiołek),
- ludowej wiedzy o drzewach (mgr inż. Grażyna Czerwińska),
- ziołolecznictwa i etnomedycyny (mgr Elżbieta Szot-Radziszewska),
- kapliczek i zabytków małej architektury na Ponidziu (mgr Jarosław Leszczyński),
- czapnictwo i kapelusznictwo (Zdzisław Toporek),

LISTA DOSTĘPNYCH PUBLIKACJI I KATALOGÓW:
- A. Szura, Park Etnograficzny w Tokarni, Kielce 1985 (przewodnik po skansenie).
- Park Etnograficzny w Tokarni - informator o skansenie.
- Folk Park in Tokarnia. Etnographischen Park - obcojęzyczna wersja przewodnika po skansenie.
- T. Dzikowski, Park Etnograficzny w Tokarni. Informator turystyczny, Kielce 1999.
- E. Traczyński, Wyposażenie budynków mieszkalnych i gospodarczych w regionie świętokrzyskim w drugiej połowie XIX i w XX wieku, Kielce 1986.
- M. Barnasiewicz, Wiersze z Jaworzni, Kielce 1995. Wybór wierszy Elżbieta Szot-Radziszewska.
- J. T. Leszczński, Ośrodek murarski w Oleśnicy, Kielce 1988.
- A. Szura, Perspektywy, Kielce 1997.
- B. Szurowa, Zmiany układu przestrzennego wsi kieleckiej od XIII do połowy XX wieku, Kielce 1998.
- B. Szurowa, Przemiany osadnictwa wiejskiego na Kielecczyźnie w dobie przeduwłaszczeniowej. Zmiany układu przestrzennego wsi, Kielce 1995.
- J. Piwek, Budownictwo folwarczne na Kielecczyźnie, Kielce 1989.
- B. Szurowa, Katalog dokumentacji etnograficznych 1970-84, Kielce 1986.
- M. Imiołek, Spichlerz dworski ze Złotej Pińczowskiej, Kielce 1997.
- M. Imiołek, Zagroda Czernikiewiczów w Bodzentynie, Kielce 1997.
- Foldery z wystaw czasowych organizowanych w Muzeum Wsi Kieleckiej,
- Muzeum Wsi Kieleckiej. Wytopki Ołowiu - folder o cyklicznej imprezie folklorystycznej odbywającej się na terenie Parku Etnograficznego w Tokarni.
- Michniów Pomnik Malzoleum - folder poświęcony Pacyfikacji Michniowskiej.
- E. Szot-Radziszewska, Robił garcarz garce. Ceramika ludowa Kielecczyzny folder do wystawy. Sierpień-październik 1995.
- M. Imiołek, Czarna Robota. Tradycyjne kowalstwo ludowe na Kielecczyźniefolder do wystawy. Maj-sierpień 1996.
- E. Szot-Radziszewska, Ocalić od zapomnienia. Jan Barnasiewicz twórca ogrodu rzeźb, Kielce 1991 - folder poświęcony wystawie stałej eksponowanej w skansenie w zagrodzie z Bukowskiej Woli.
- E. Szot-Radziszewska, Leszek Gawlik, Patroni ludzkiego losu. Święci w ikonografii i sztuce ludowej - informator do wystawy. 9 czerwca-15 września 1998.
- M. Imiołek, Zdobnictwo i elementy biżuterii w stroju ludowym wybranych regionów Polski południowej i wschodniej - folder do wystawy.
- M. Imiołek, Wszystko co się tłucze - folder do wystawy. Kwiecień-lipiec 1995.
- M. Imiołek Kolorowy świat dóbr doczesnych. Środki i formy reklamy na ziemiach polskich w pierwszej połowie XX wieku - informator do wystawy. Październik 98-styczeń 99.


MUZEUM WSI KIELECKIEJ w Kielcach
ul. Jana Pawła II nr 6, 25 - 025 Kielce
tel. (0-41) 344-92-97 (centrala), 344-50-06, fax 344-50-08

Muzeum czynne:
od poniedziałku do piątku w godzinach od 10.00 do 15.00
Ceny biletów: normalny 2 zł, ulgowy 1 zł

PARK ETNOGRAFICZNY w Tokarni
Tokarnia 303, 26-060 Chęciny
tel. (0-41) 315-41-71, mobile 090 383089

Zwiedzanie Parku Etnograficznego w Tokarni odbywa się bez uprzedniej rezerwacji, od wtorku do niedzieli w godzinach od 10.00 do 17.00, (wstęp do godziny 16.00).
Ceny biletów: normalnych 7 zł, ulgowych 3 zł. Opłata za fotografowanie 2 zł, za filmowanie wideo 5 zł.

ZAGRODA CZERNIKIEWICZÓW
Klucz i bilety u pani Kazimiery Pałysiewicz ul. Opatowska nr 9.

Zwiedzanie codziennie (z wyjątkiem poniedziałków i świąt) w godzinach od 10.00 do 15.00 (w miesiącach zimowych od 9.00 do 15.00)
Ceny biletów: normalny 2 zł, ulgowy 1 zł

POMNIK MAUZOLEUM w Michniowie
Czynne codziennie w godzinach od 10.00 do 17.00,
ceny biletów: normalny 1 zł, ulgowy 0,50 zł




Z A P R A S Z A M Y !



Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych