MUZEUM W CIESZYNIE
ul. Regera 6, 43-400 Cieszyn
tel./fax. (0-33) 852-15-77


W Cieszynie działa kilka szacownych i zasłużonych placówek kultury. Najstarszy rodowód posiada Muzeum w Cieszynie.
Założone zostało 1802 roku przez Leopolda Jana Szersznika, jednego z najwybitniejszych obywateli w dziejach miasta. Był wszechstronnie wykształconym humanistą, członkiem zakonu Jezuitów. Studiował w Ołomuńcu, Brnie i Pradze. Po kasacji zakonu powrócił do rodzinnego Cieszyna, aby w tym prowincjonalnym miasteczku podjąć pracę oświatową. Spod jego skrzydeł wyszedł Józef Bożek z Bierów k. Skoczowa, dziś znany w świecie jako czeski mechanik i wynalazca (w Czeskim Cieszynie istnieje ulica Bożkova). To właśnie Szersznik, wykorzystując swą wiedzę i talent, spowodował, że Cieszyn osiągnął pozycję ośrodka kulturalnego, o znaczeniu ponadregionalnym. Pozostawił po sobie dwa wielkie dzieła. Pierwsze to biblioteka, która w roku jego śmierci (1814), liczyła 12 tysięcy tomów i zawierała druki z XVI, XVII iXVIII w. oraz kilka inkunabułów. Dziś jej spadkobierczynią jest Książnica Cieszyńska. Drugie dzieło to muzeum, będące po muzeum Izabeli Czartoryskiej w Puławach, najstarszą tego typu, publiczną placówką w kraju. Muzealnictwo pojmował Szersznik w sposób prawie nowoczesny, stąd jego poczynaniom przyświecały cele naukowe i dydaktyczne. Zgromadzona kolekcja stanowiła znakomitą ilustrację tzw. historii naturalnej, a jasny układ zbiorów zachęcał do pracy zarówno specjalistów jak i uczniów cieszyńskich szkół, tym bardziej, że jej znakomitym uzupełnieniem była wspomniana biblioteka.
Dziś nie znamy miejsca spoczynku Szersznika. Cmentarz przy kościele Św. Trójcy, na którym pochowano twórcę cieszyńskiego muzeum, zamieniono na park. Zachował się jedynie drewniany pomnik Szersznika, przechowywany wraz z jego spuścizną w muzeum.

Koniec XIX w. przyniósł w Cieszynie kilka inicjatyw społecznych, z których najbardziej doniosłe dla muzealnictwa okazało się powołanie w 1901 r. "Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie". Na jego czele stanął ks. Józef Londzin - profesor, działacz polityczny, poseł do parlamentu wiedeńskiego, a później warszawskiego, burmistrz Cieszyna. To właśnie PTL zorganizowało w 1903 r. wielką wystawę ludoznawczą w Cieszynie, która przerodziła się w swoistą manifestację polskości, a zebrane eksponaty stanowią trzon zbiorów etnograficznych dzisiejszego muzeum. W tym samym czasie gdy powstaje PTL, dzięki inicjatywie Oskara Weissmana, kapitana 100. pułku piechoty austriackiej w Cieszynie, dochodzi do sformowania miejskich zbiorów muzealnych.

Po I wojnie światowej, z chwilą przejęcia części miasta przez władze polskie, stanowisko kustosza Muzeum Miejskiego objął inż. Wiktor Karger. Wtedy też doszło do połączenia zbiorów miejskich i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Siedzibą nowopowstałej placówki została duża kamienica, o charakterze pałacowym, przy ówczesnej ulicy Demla (dziś Regera), niedaleko Rynku. Ta dawna posiadłość rodziny Larisch-Mönich powstała na przełomie XVIII XIX wieku i posiada rzadko spotykane malowidła ścienne. Uroczystego otwarcia Muzeum w nowej siedzibie dokonano 21 czerwca 1931 roku. Uroczystościom towarzyszył VI Zjazd Związku Muzeów w Polsce, zwołany z tej okazji w Cieszynie, a Polskie Towarzystwo Ludoznawcze wydało specjalny numer "Zarania", w całości poświęcony sprawom muzealnictwa.

II wojna światowa nie poczyniła wielkich strat w zakresie zbiorów, jednak sam budynek zniszczony został przez pożar, który wybuchł w kwietniu 1942 roku. Okres od 1945 roku to najpierw naprawa zniszczeń samej siedziby, a później uporządkowanie zbiorów, połączone z rewindykacją eksponatów wywiezionych przez Niemców.

W 1952 roku wydzielono z kolekcji muzealnej wszystkie archiwalia i utworzono Oddział Wojewódzkiego Archiwum z siedzibą w Cieszynie. W 1960 roku z zabytkowego księgozbioru muzealnego utworzono Oddział Zabytkowy Biblioteki Śląskiej. Nie oceniając celowości tych działań można stwierdzić, że były one zaprzeczeniem tego, co stanowiło o randze Muzeum w okresie międzywojennym. W 1983 roku na podstawie ekspertyzy technicznej została zamknięta dla zwiedzających ekspozycja na drugim piętrze. Brak funduszy spowodował, że dopiero w 1991 roku przystąpiono do remontu budynku.

Dziś Muzeum w Cieszynie, bo tak brzmi oficjalna nazwa, posiada dział archeologii, historii, sztuki, techniki, etnografii i fotografii. Posiada także oddziały w Górkach Wielkich, Skoczowie i Wiśle. W Muzeum znalazły miejsce zbiory Generalnego Wikariatu w Cieszynie, muzeum Szkolnego Macierzy z Orłowej, część kolekcji Brunona Konczakowskiego i wiele innych, tworzących najbogatsze zbiory muzealne na Śląsku Cieszyńskim.

W 2002 roku Muzeum będzie obchodzić dwusetną rocznicę istnienia. Być może dotacje Starostwa Powiatowego w Cieszynie, jak i wsparcie finansowe Miasta Cieszyna, pozwolą na zakończenie remontu i organizację obchodów, a także otwarcie stałej ekspozycji w odnowionym pałacu, stanowiącym godną oprawę dla zgromadzonych tam skarbów.

WYSTAWY CZASOWE
- "Cieszyn - Czeski Cieszyn - wczoraj i dziś" 15.06.-30.09.2001
- "Młodzi plastycy zaolziańscy" 15.10.-30.11.2001
- "Zamki, pałace, dwory Śląska Cieszyńskiego" 15.12.2001-luty 2002

PUBLIKACJE dostępne w Muzeum:
-190 lat założenia Muzeum i Biblioteki L. J. Szersznika 1802-1992 r., Muzeum w Cieszynie 1993
-Muzeum w Cieszynie, Muzeum w Cieszynie 1997
-Góra Zamkowa w Cieszynie, Muzeum w Cieszynie 1999
-Cieszyn. Panoramy i widoki, Muzeum w Cieszynie 1998
-Od Adwentu do Ostatków na Śląsku Cieszyńskim, Muzeum w Cieszynie 1997
- Widokówki, grafiki z widokiem Góry Zamkowej w Cieszynie.

MUZEUM w Cieszynie
ul. Regera 6, 43-400 Cieszyn
tel./fax. (0-33) 852-15-77
e-mail: muzeum@zabytki.pl

Z A P R A S Z A M Y !
 
 

Powrót do strony głównej kolekcji muzealnych